Εκκλησίες, Παρεκκλήσια και Εξωκκλήσια της Δερύνειας

Ένας ξένος επισκέπτης που φθάνει στη Δερύνεια έχει να επισκεφθεί ναούς, παρεκκλήσια και Εξωκκλήσια με αρκετό ενδιαφέρον το καθένα.  

Εκκλησία ΠΑΝΑΓΙΑΣ 

Ο παλιός ναός της Γεννήσεως της Θεοτόκου (Παναγίας) βρίσκεται περίπου στο κέντρο της Δερύνειας με αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Κατ' αρχάς ήταν ένα ναίδριο μικρού μεγέθους με Βυζαντινό τρούλο. Κτίστηκε τέλος του 15ου ή αρχές του 16ου αιώνα. Επειδή το ναίδριο αυτό δεν εξυπηρετούσε λόγω της αύξησης των κατοίκων έγινε επέκταση του προς δυσμάς και προς νότο με δύο νέα κλήτη. Μια πλάκα στον τοίχο του ηλιακού μας λέγει ότι το έργο ετελειώθη τον Ιανουάριο του 1727.

Στο εσωτερικό, ο ναός κοσμείται με ωραιότατο ξύλινο σκαλιστό εικονοστάσι που κατασκευάστηκε το 1911. Σ' αυτό υπάρχουν αρχαίες εικόνες του 18ου αιώνα ίσως και ενωρίτερα.


Παρεκκλήσιο ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

Στην κεντρική πλατεία της Δερύνειας βρίσκεται κτισμένο ένα επίσης πολύ παλιό παρεκκλήσι. Είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο και κτίστηκε τέλος του 15ου ή αρχές του 16ου αιώνα. Είναι ένα χαριτωμένο εκκλησάκι Βυζαντινού ρυθμού με τρούλο.


Το Άγιο Βήμα χωρίζεται από τον κυρίως ναό με ωραιότατο ξυλόγλυπτο εικονοστάσι επιχρυσωμένο. Κατασκευάστηκε κατά τον 16ο αιώνα. Υπάρχει επίσης κάτω από αψίδα στο βόρειο τοίχο δίπλα στο εικονοστάσι μεγάλη τοιχογραφία και παρουσιάζει τον Άγιο Γεώργιο έφιππο πλαισιωμένο με μικρές εικόνες από το μαρτύριό Του.

Το δυτικό ήμισυ του ναού είναι προσθήκη, άγνωστο πότε έγινε.

Παρεκκλήσιο ΑΓΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣ ΕΛΕΝΗΣ

Διακόσια μέτρα ανατολικά του παρεκκλησίου του Αγίου Αντωνίου βρίσκεται το παρεκκλήσιο των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Έχει οροφή σε σχήμα τεμνομένων τόξων. Στη δυτική αυλή του υπάρχει πηγάδι το οποίο με σήραγγα επικοινωνεί με άλλα πηγάδια και μεταφέρει το νερό που μαζεύεται από τα πηγάδια 200 μέτρα προς τα βόρια του ναού και καταλήγει σε μακρόστενη δεξαμενή. Αυτό το έργο έγινε την εποχή της φραγκοκρατίας - ενετοκρατίας ίσως για μεταφορά του νερού προς ύδρευση των δύο Μεσαιωνικών συνοικισμών του Κουμουνταντά (POME D' ADAM) και του Λαϊνά.

Παρεκκλήσιο ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Τετρακόσια μέτρα περίπου ανατολικότερα του παρεκκλησίου του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται μικρό εκκλησάκι στο όνομα του Αγίου Αντωνίου. Είναι νεότερο κτίσμα και είναι στο κέντρο χώρου περιτριγυρισμένου με τοίχο. Υπήρξε κάποτε στις δεκαετίες του 1930 και 1940 γυναικείο Μοναστήρι. Το εκκλησάκι έκτισαν τότε οι μοναχές. Σήμερα το Καθολικό με ένα κελλί είναι ό,τι απόμεινε από το Μοναστήρι.




Παρεκκλήσιο ΑΓΙΟΥ ΜΟΔΕΣΤΟΥ

Το παρεκκλήσιο του Αγίου Μοδέστου είναι στο κέντρο μικρής πλατείας μόλις 80 μέτρα δυτικά του Αγίου Γεωργίου. Είναι ένα κάτασπρο εκκλησάκι που κτίστηκε με εισφορές και εθελοντική εργασία των κατοίκων της Δερύνειας στις αρχές του περασμένου αιώνα. Ο ΄Αγιος Μόδεστος είναι ο γιατρός και προστάτης των ζώων, γι' αυτό ο προσκυνητής θα δει στο ναό δίπλα στην εικόνα του Αγίου Μοδέστου κέρινα ομοιόματα ζώων που είναι αφιερώματα πιστών ζωοτρόφων. Γιορτάζει στις 16 Δεκεμβρίου.


Εξωκκλήσι ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΑΣ

Κτίσμα καθαρά Βυζαντινό με τρούλο. Πιθανώς του 12ου αιώνα. Αποτελείται από δυο ιδίου μεγέθους εκκλησάκια ενωμένα που επικοινωνούν με περάσματα. Βρίσκεται απομονωμένο στους αγρούς τρία χιλιόμετρα περίπου ανατολικά της Δερύνειας. Είναι σε μια μικρή κοιλάδα που άλλοτε με τις πολλές βροχές έμοιαζε με μικρό Παράδεισο. Πολλά δέντρα αμυγδαλιάς, συκιάς, ελιάς και αμπελιών με το πράσινο χρώμα τους έδιναν ένα ευχάριστο τόνο στο τοπίο.

Βρίσκεται μέσα στην ουδέτερη ζώνη γι' αυτό είναι απροσπέλαστο από μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Κάθε χρόνο στις 17 Ιουλίου με συνοδεία στρατιωτικής φρουράς των Ηνωμένων Εθνών προσκυνητές από τη Δερύνεια και άλλα μέρη της Κύπρου μεταβαίνουν εκεί για να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργία που τελείται εκεί από ορθόδοξο Ιερέα.


Εξωκκλήσι ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Μέσα στο έδαφος των Βρεττανικών Βάσεων, δυτικά της Δερύνειας και πάνω στον παλιό δρόμο Αμμοχώστου – Λευκωσίας βρίσκεται το αρχαίο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Είναι κτισμένο με πέτρες από ψαμμόλιθο με Γοτθικού Ρυθμού μοτίβα. ΄Ηταν ο ναός στον οποίο εκκλησιάζονταν οι κάτοικοι του Μεσαιωνικού Συνοικισμού των Στροβιλιών.

Εκκλησία ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ

Ανατολικά του χωριού, σε κοντινή απόσταση από την πράσινη γραμμή και με θέα την κατεχόμενη πόλη της Αμμοχώστου, το 1992, έχει ολοκληρωθεί μεγαλοπρεπής ναός αφιερωμένος στους Αγίους Πάντες. Ο ναός άρχισε να κτίζεται τον Ιανουάριο του 1974. Με την τουρκική εισβολή οι εργασίες διακόπηκαν και επανάρχισαν το 1987.

Η αρχιτεκτονική του είναι επηρεασμένη από τη βυζαντινή και τη νεότερη αρχιτεκτονική παράδοση με κύριο χαρακτηριστικό τον κεραμοσκεπή θόλο και το ψηλό καμπαναριό.